Michał Wojciechowski Fot. Arch. pryw.

Kiedy słyszę opis stworzenia świata z Księgi Rodzaju, od razu przychodzą mi na myśl starożytne mitologie. Dzisiaj przecież wiemy, że świat nie powstał w sposób opisany w Biblii. Jaki jest zatem sens trzymania się tego tekstu i czytania go w kościołach, skoro został on już dawno podważony przez naukę? Marek

Gdy w XIX wieku odczytano tabliczki z pismem klinowym, okazało się, że znajdują się na nich dawne opowieści mityczne z Mezopotamii, dotyczące między innymi powstania świata i potopu. Opowiadania biblijne na ten temat uznano więc za wtórne względem tamtych. Był to jednak wniosek zbyt pospieszny.

Pogląd na świat przedstawiony w biblijnej Księdze Rodzaju różni się bowiem zasadniczo od starożytnej mitologii. W Mezopotamii ciała niebieskie były bóstwami, natomiast Pismo Święte uważa je za przedmioty stworzone przez Boga. Płciowość i płodność uchodziły za siłę boską, podczas gdy w Biblii traktuje się je jako cechę przyrody i ludzi, stworzoną i pobłogosławioną przez Boga. Świat w mitach był ponury, a los człowieka – marny. Biblia uważa świat za dobry i piękny, człowieka zaś za Bożego przyjaciela. I wreszcie: świat mitów zna mnóstwo bogów, a Biblia głosi, że Bóg jest jeden.

W czym więc leży podobieństwo Biblii i mitów? Sprowadza się ono do tego, że Biblia używa obrazów i sposobów mówienia zaczerpniętych z mitów starożytnych, chociaż chce przy ich pomocy powiedzieć coś innego. Dlaczego w ogóle ich używa? Wynikło to stąd, że w czasach Starego Testamentu nie istniała nauka ani filozofia, które posługują się językiem ogólnym. Mity stanowiły normalny środek wyrazu ówczesnej kultury, były po prostu literaturą tamtych czasów. Z nich więc, wobec braku innych możliwości, autorzy biblijni czerpali obrazy, dzięki temu pisali zrozumiale dla czytelników. Dlatego też nie ma większego sensu porównywanie ich z poglądami naukowymi.

Współcześnie astrofizyka zastanawia się nad Wielkim Wybuchem, biologia nad pochodzeniem ciała ludzkiego itd. Natomiast Biblia pyta o relację świata i człowieka do Boga, o ich ostateczną przyczynę. Nauki przyrodnicze zajmują się przyczynami bezpośrednimi rzeczy, a wiara (jak filozofia) sięga do przyczyn ostatecznych.

Pismo Święte twierdzi, że świat oraz człowiek zawdzięczają istnienie Bogu. Nie informują natomiast, jak Bóg utworzył świat i ludzi, jakim mechanizmem się posłużył. Dane o pochodzeniu ludzi, jakie można uzyskać na podstawie wykopalisk i genetyki, są innego rodzaju. Być może potwierdzą się przypuszczenia badaczy, że wszyscy ludzie pochodzą od pary podobnej do dzisiejszych Pigmejów, a żyjącej ponad 150 tysięcy lat temu. To nie potwierdzi ani nie obali relacji biblijnej, gdyż dotyczy ona czegoś innego: tego, jak wyglądał i wygląda związek ludzi z Bogiem.

Świecki teolog, profesor biblistyki na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie, mąż i ojciec dwójki dzieci.