Andrzej Jakimowski reżyser filmu "Sztuczki" fot. FORUM

Opowieść jak z baśni, choć mocno zanurzona w rzeczywistości. Szara codzienność zestawiona z pięknem dzieciństwa. Mały chłopiec staje się budowniczym pomostu pomiędzy światem dorosłych i dziecka. To z jego perspektywy oglądamy rzeczywistość przedstawioną w filmie Sztuczki, wytypowanym jako kandydat do Oscara.

◗ Co inspiruje Pana filmy?

W przypadku Sztuczek wzorcem do zbudowania relacji między bohaterem a jego siostrą były moje więzi z siostrą. Pokazana w filmie relacja z ojcem też została zaczerpnięta z życia, ale cudzego. Usłyszałem kiedyś prawdziwą historię dziewczyny, która mija swojego ojca na ulicy i on jej nie poznaje, bo zmieniła się od momentu, kiedy rzucił rodzinę. Ona jednak go poznaje…

◗ W swoich filmach przedstawia Pan rodziny z problemami, tzw. dysfunkcyjne. Dlaczego?

Nie uważam, żeby to była zasada. W przypadku filmu Zmruż oczy jest to rodzina z problemami wychowawczymi, ale nie dysfunkcyjna. Takie problemy bardzo często spotyka się w życiu. Właściwie nie znam rodziny, która byłaby do końca „funkcyjna”. Zawsze są pewne napięcia i trudności i myślę, że nie warto udawać, że ich nie ma.

◗ Głównymi bohaterami Pańskich filmów są dzieci, które zawsze znajdą sposób, żeby wyjść z trudnej sytuacji. Starają się dążyć do szczęścia. Czy to Pana odpowiedź na pytanie: „Jak żyć?”.

W pewnym sensie tak, ale nie najkrótszą drogą, bo bohaterami moich filmów są nie tylko dzieci. W Sztuczkach bohaterem jest chłopiec, ale równie dobrze mógłby nim być ktoś starszy. Wybrałem sobie taki punkt opowiedzenia tej historii, by zobrazował ją chłopiec, choć nie to jest kluczowe. Trzeba jednak przyznać, że faktycznie dzieci najkrótszą drogą dążą do tego, co jest im potrzebne. Nie ma w filmie bezpośredniej odpowiedzi na pytanie:„Jak żyć?”, to byłoby zbyt proste. Ale na pewno jest podpowiedź. Dzieci podejmują ryzyko, walczą o swoje szczęście i do pewnego stopnia im się to udaje – to wskazówka, że warto ryzykować i warto walczyć.

◗ Jak wyglądała współpraca z Damianem Ulem, sześcioletnim chłopcem wybranym podczas castingu, dla którego była to pierwsza przygoda z kamerą?

Bardzo dobrze mi się z nim pracowało. Damian jest bardzo utalentowany. Co prawda, czasem z jego charakteru wynikały różne trudności, ale też wtedy, gdy mocno chciał i potrafił się skoncentrować, dawał z siebie dużo, znacznie więcej niż mógłby dać ktoś inny. Tak więc saldo jest dodatnie. Podczas castingu właściwie nie zwróciłem na niego uwagi. Zaskoczył mnie jego głos, który usłyszałem gdzieś za sobą, że jest taki lekko chrypiący. Szybko się zorientowałem, że jest bardzo dobry. Ale to nie tylko kwestia intuicji, bo potrafię dostrzec i ocenić, czy ktoś ma talent, czy nie.

Andrzej Jakimowski – reżyser i filozof. Autor filmów dokumentalnych i fabularnych. W 2007 roku otrzymał Złote Lwy Gdańskie na XXXII Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni za film Sztuczki. Dwukrotny zdobywca Polskich Nagród Filmowych – Orłów w kategorii „Najlepsza reżyseria” za Zmruż oczy i Sztuczki.

Damian Ul, odtwórca głównej roli w filmie "Sztuczki" fot. Marcin Romanowski SSP

Z Damianem Ulem, odtwórcą głównej roli w filmie Sztuczki, rozmawia: Marcin Romanowski SSP.

◗ Jak zaczęła się Twoja przygoda ze Sztuczkami?

W szkole był casting. Ja na niego nie chciałem iść. Koledzy mnie zaciągnęli. Koledzy się nie dostali, ja się dostałem. Na castingu musiałem zrobić tak, że pożyczyłem kiedyś od kolegi 10 zł i miałem mu teraz oddać, i miałem tak zrobić, żeby on sobie odpuścił. I zrobiłem. Mama nic o tym nie wiedziała. Dopiero później pan reżyser do niej zadzwonił i powiedział, że się dostałem.

◗ Co było dla Ciebie najtrudniejsze do zagrania?

Nic. Ale najbardziej pamiętam, jak biegałem po moście kolejowym kilkadziesiąt metrów nad ziemią i belka się załamała. Ale nie bałem się, że spadnę, bo chodzili za mną i byłem przywiązany do liny.

◗ Jak Ci się współpracowało z reżyserem, z aktorami?

Wszyscy mi pomagali, chcieli jak najlepiej, skakali koło mnie. Byłem rozpieszczany. Często im rozkręcałem wszystko. Później mnie szukali, ale nikt na mnie nie krzyczał. Gdyby nie to, szybciej nakręcilibyśmy [śmiech]. Najlepiej mi się współpracowało z Tomaszem Saprykiem. To mój filmowy tata. Z Andrzejem Jakimowskim też mi się dobrze pracowało. Bardzo go lubię. Na planie, jak czegoś zapomniałem, to mi podpowiadał ze scenariusza, po cichu. Zawsze pomagał.

◗ Jak myślisz, będzie Oscar?

Chyba będzie. Bardzo chciałbym, żeby był.

◗ Ile razy widziałeś Sztuczki?

Ze 30. A Panu się chce to oglądać? Mi się już znudziło. Ja bym nie oglądał tego, jakbym w tym nie grał. Ja takich filmów nie lubię.