Postać Generała Fieldorfa „Nila” wydaje się niemal kluczowa dla zrozumienia losów i postaw ludzi, którzy walczyli o wolność Polski. Nie po raz pierwszy jednak okazuje się, że pamięć o naszych wielkich bohaterach jest bardzo wątła. Władze komunistyczne skutecznie przyczyniały się do tego, aby o generale „Nilu” zapomnieć.

„Po emisji Śmierci Rotmistrza Pileckiego Fundacja Filmowa Armii Krajowej zaproponowała mi zrealizowanie filmu o generale Fieldorfie – mówi reżyser Ryszard Bugajski. – Widziałem niebezpieczeństwo wynikające z dużego podobieństwa Pileckiego do Fieldorfa, ale im dalej w tę historię wchodziłem, tym mniej było tych podobieństw. Obaj byli bohaterami, zdecydowanymi antykomunistami i na obu popełniono mord sądowy. Ale mieli różne motywacje. Fieldorf był pragmatykiem. Widział sowiecką potęgę. Walczyć? – pytał. – Wymordują nas, a pożytku z naszej śmierci nie będzie”.

Generał Fieldorf wierzył bowiem, że skoro nic nie może być wieczne, to także komunizm kiedyś upadnie. I dlatego uważał, że należy zachować poglądy i postawy, aby móc zaszczepiać patriotyzm w kolejnych pokoleniach. Komuniści jednak nie chcieli zostawić go w spokoju, bo był dla nich uosobieniem niepodległej Polski.

Ryszard Bugajski zrealizował film, który nie obejmuje całej biografii bohatera. Skoncentrował się na rekonstrukcji tego etapu jego życia, który zaczął się od powrotu z gułagu na Uralu i skończył wraz z wykonaniem wyroku śmierci w 1953 roku. Nie zabrakło tu jednak retrospekcji z czasów wojny, m.in. z zamachu na generała Franza Kutscherę, dowódcę SS w Warszawie. Jak wiadomo, zamachy na dostojników hitlerowskich, kolaborantów, wysadzanie pociągów, sabotaż na szeroką skalę przeprowadzał Kedyw, którym kierował właśnie generał „Nil”.

Bardzo dobrze w roli Fieldorfa wypada Olgierd Łukaszewicz. Jest przekonujący w postawie niezłomności i pokazuje wewnętrzną siłę. Z pewnością duże wrażenie wywrą przejmujące sceny z pobytu w więzieniu i tortur, jakim poddawano więźniów.

Generał Nil Polska 2009, reż. Ryszard Bugajski, wyk.: Olgierd Łukaszewicz, Alicja Jackiewicz-Szmidt, Anna Cieślak, Monolith Films, czas: 125 min.

Generał August Emil Fieldorf urodził się 20 marca 1895 roku w Krakowie. Był legionistą, walczył w wojnie polsko-bolszewickiej oraz w kampanii wrześniowej. Internowany na Słowacji, wkrótce uciekł i przedostał się do Francji. We wrześniu przerzucony został do Warszawy jako emisariusz rządu Sikorskiego. Wracał szlakiem kurierskim przez Egipt, stąd pseudonim „Nil”. Został dowódcą Komendy Dywersji AK (popularnie zwanej Kedywem), wiceszefem AK, pod koniec okupacji mianowany generałem brygady i szefem organizacji NIE, która miała stawiać opór po zajęciu Polski przez komunistów. Po raz pierwszy NKWD aresztowało go w marcu 1945 roku pod fałszywym nazwiskiem. Nie- rozpoznany, przez dwa lata pracował w łagrze na Uralu. Do Polski wrócił jesienią 1947 roku. W odpowiedzi na obietnicę amnestii, w lutym 1948 roku ujawnił się. Aresztowano go dwa lata później. Mimo tortur odmówił współpracy z UB. Po sfingowanym procesie został skazany na śmierć przez powieszenie. Wyrok wykonano 24 lutego 1953 roku o godzinie 15.00 w warszawskim więzieniu przy Rakowieckiej. Ciało Fieldorfa pochowano potajemnie w nieznanym do dziś miejscu. W 1989 roku został zrehabilitowany, a w 2006 pośmiertnie odznaczony Orderem Orła Białego.