Można tę datę określić, ale nie z absolutną pewnością. Ewangelie nie podają bliższych dat, choć dostarczają kilku wskazówek.

Zacznijmy od daty narodzin, gdyż pośrednio wskazuje ona, kiedy Jezus mógł działać publicznie. „Rok pierwszy” naszego kalendarza, czyli 1 rok ery chrześcijańskiej, został w VI wieku utożsamiony z rokiem 754 „od założenia Rzymu”. Od średniowiecza chrześcijanie liczą lata od narodzenia Jezusa.

Jednak obliczenie to było przybliżone. Uczeni uważają dziś, że Jezus urodził się faktycznie w 8-6 roku przed erą chrześcijańską. A w którym umarł?

Według Ewangelii św. Łukasza, gdy Jezus rozpoczynał działalność publiczną, miał około trzydziestu lat. Ta sama Ewangelia podaje, że Jan Chrzciciel wystąpił w piętnastym roku panowania rzymskiego cesarza Tyberiusza, który objął rządy w 14 roku. Zależnie od przyjętej daty początku roku (w Rzymie przypadającej na 1 stycznia, na Wschodzie zaś jesienią), rok piętnasty odpowiadałby rokowi 28 lub latom 27/28.

Wkrótce Jezus zaczął nauczać. Za jego życia przypadły dwa święta Paschy, a przed trzecim Jezus został ukrzyżowany. Działał zatem niecałe trzy lata. Ukrzyżowanie mogło więc nastąpić w roku 30 albo 31.

Ponadto, jak podaje Ewangelia wg św. Jana, na początku nauczania Jezusa Żydzi powiedzieli Mu, że Świątynię Jerozolimską budowano 46 lat. Budowę rozpoczęto na przełomie lat 20/19 przed erą chrześcijańską (tak podają starożytni historycy: Józef Flawiusz i Kasjusz Dion). 46 lat wypadło pod koniec roku 27. Chodziło więc o Paschę roku 28. Druga Pascha to rok 29. Ukrzyżowanie wypadłoby zatem w roku 30, przed kolejną Paschą.

Można do tej daty dojść jeszcze inaczej. Ewangelia wg św. Jana podaje, że Jezusa ukrzyżowano w piątek, zwanym wtedy dniem przygotowania, Pascha zaś przypadła w szabat. Święto żydowskie Paschy miało datę stałą, dnia 15 miesiąca Nisan, a więc tylko czasami wypadało ono w sobotę.

Jezus nauczał, gdy Judeą zarządzał rzymski prefekt Poncjusz Piłat. Za jego czasów (lata 26-36) Pascha przypadła w sobotę trzy razy: w latach 27, 30 i 33. Rok 27 to za wcześnie, rok 33 – za późno, ponieważ wtedy Jezus musiałby działać pięć lat. Pozostaje rok 30.

Wiemy więc, że Jezus umarł na krzyżu w piątek przed świętem Paschy w roku 30. Według naszego kalendarza było to 7 kwietnia 30 roku. Paschę obchodzono 8 kwietnia. W niedzielę 9 kwietnia o świcie Jezusa już w grobie nie było. Tego też dnia po raz pierwszy ukazał się kobietom przy grobie, a potem uczniom. Mówimy, że trzeciego dnia zmartwychwstał, gdyż wtedy dni liczono od zachodu do zachodu, wliczając pierwszy i ostatni, w tym przypadku piątek i niedzielę.

Ponieważ zmartwychwstanie odkryto w niedzielę, każda niedziela była dniem świątecznym chrześcijan. Żeby corocznie wspominać ukrzyżowanie w piątek, a zmartwychwstanie w niedzielę, w II wieku ustalono dzień Wielkanocy na pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni księżyca. Tak się liczy i dziś – i dlatego data Wielkanocy jest zmienna.

Michał Wojciechowski - świecki teolog, profesor biblistyki na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie, mąż oraz ojciec dwójki dzieci.