Oczy José Martineza i Javiera-Cruza Moreno zdają się patrzeć w pustkę. Zmęczeni i brudni siedzą niedbale przy stoliku i popijają coca-colę. Od pomieszczenia, w którym oficer straży granicznej w Laredo w USA łączy się z bazą danych FBI, oddziela ich szyba. „Tak, to on – policjant nagle się ożywia. – Jakiś czas temu przyłapaliśmy tego Martineza w El Paso”. Dwaj złapani Meksykanie opowiadają policjantom, że od trzech dni są w drodze. Przesłuchanie kończy się odpowiedzią jednego z policjantów: „Teraz odeślemy was znowu do domu”.

Nielegalni emigranci przekraczają graniczną rzekę Rio Bravo. fot. EAST NEWS

Wpław do „Raju”

Kiedy José i Javier-Cruz czekają na decyzję strażników, jednocześnie na zewnątrz, na ulicy, odbywa się kontrola wszystkich samochodów osobowych, ciężarówek i autobusów. Za pomocą specjalnych luster dokonuje się oględzin podwozia. Pobudzone psy obwąchują opony w poszukiwaniu narkotyków. Tutaj, wzdłuż najbardziej niebezpiecznej strefy granicznej między Meksykiem a Stanami Zjednoczonymi, agenci federalni poszukują nielegalnych imigrantów i narkotyków. W innych miejscach na granicy rząd amerykański buduje mur, który ma zapobiec nielegalnej emigracji.

W Laredo mur jednak nie będzie stawiany. Granica biegnie bowiem tutaj wzdłuż rzeki Rio Bravo. W wielu miejscach rzeka przypomina zaledwie strumyk, można więc ją po prostu przejść. Tam, gdzie woda jest głębsza, wielu próbuje pokonać rzekę na prowizorycznie wykonanych łódkach. Tylko w ubiegłym roku w Laredo przy próbie takiego właśnie pokonania granicznej rzeki utonęły w niej 54 osoby.

Monitoring i podczerwień

Jesteśmy na granicy między Ameryką Północną i Południową. To granica między bogatymi i biednymi. Tutaj spotykają się desperaci, którzy marzą o szczęściu i bogactwie w USA, z bezlitosnymi przemytnikami narkotyków. Stany Zjednoczone, zwłaszcza po wydarzeniach z dnia 11 września 2001 roku, dążą do takiego uszczelnienia swojej granicy, aby powstrzymać nielegalny przemyt ludzi i narkotyków. Dlatego, oprócz bagażów podróżnych, także same autobusy muszą przejechać przez specjalną komorę promieni X. „Nikogo nie możemy wykluczyć z listy potencjalnych podejrzanych – wyjaśnia nam strażnik służby granicznej, Guadalupe Martinez. – Kiedyś złapaliśmy tutaj trzy bardzo eleganckie i dystyngowane starsze panie, które sprawiały wrażenie, jakby przed chwilą wyszły z salonu fryzjerskiego. Pod ubraniami miały przewiązane specjalnie uszyte paski wypełnione kokainą. Narkotyki często chowa się także w ubraniach dzieci”.

Oficjalne przejście na granicy amerykańsko-meksykańskiej w Tijvana. fot. CORBIS

W Laredo agenci amerykańscy kontrolują 275 kilometrów granicy rzecznej za pomocą 60 kamer o bardzo wysokiej rozdzielczości, działających na podczerwień. Ponadto w pasie przybrzeżnym umieszczono setki czujników. Policjanci, siedząc za biurkiem w centrum obserwacyjnym, mogą sterować kamerami i dokonywać zbliżeń tych miejsc, w których nastąpił podejrzany ruch. Jeden z nich wykrył właśnie jelenia poszukującego pożywienia w nadbrzeżnych zaroślach. Obraz z kamery jest tak doskonały, że można byłoby go wykorzystać w filmie przyrodniczym.

Laredo to brzydkie, przygraniczne miasteczko. Pełno tu sklepików sprzedających tanie towary, po które przyjeżdżają Meksykanie. Stany Zjednoczone i Meksyk łączą cztery mosty dla samochodów i pieszych oraz jeden kolejowy. Po drugiej stronie mostu znajduje się meksykańska miejscowość Nuevo Laredo. To przez nią odbywa się większość nielegalnego przemytu osób i towarów między USA a Meksykiem. Kto wjeżdża do Stanów Zjednoczonych, od razu znajduje się na autostradzie IH-35, która zmierza ku centrum stanu Teksas. Wielu Meksykanów ma krewnych w tej właśnie miejscowości. Ponadto każdego dnia spora grupka dzieci przekracza granicę do Stanów Zjednoczonych, ponieważ uczą się w prywatnych amerykańskich szkołach.

Nielegalni Emigranci

Tuż przy wjeździe do Nuevo Laredo stoi dom dla emigrantów „Nazareth”. Prowadzą go zakonnicy, księża skalabrynianie. Przełożonym domu jest 46-letni ojciec Francisco Pellizzari. „W ubiegłym roku – opowiada zakonnik – udzieliliśmy pomocy ponad 10 tysiącom osób. Przyjmujemy nie tylko Meksykanów, ale i obywateli Hondurasu, Gwatemali i Salwadoru. Dajemy też schronienie nielegalnym emigrantom, których wydalono ze Stanów Zjednoczonych”.

W ostatnim okresie deportacje osób, które nielegalnie przekroczyły granicę, znacznie się nasiliły. Policja wkracza do fabryk i zakładów, aby sprawdzić, czy pracujący tam robotnicy mają właściwe dokumenty. Jeśli znajdą kogoś, kto nie ma odpowiedniego pozwolenia, dokonują natychmiastowej deportacji. W domu „Nazareth” pracuje dwóch księży i czterech wolontariuszy. „Otwieramy nasze podwoje wczesnym popołudniem, zamykamy o godzinie 22 – opowiada ojciec Francisco. – Każdego dnia przyjmujemy około 120 osób, które karmimy i ubieramy. Podajemy lekarstwa, pomagamy w sprawach administracyjnych, staramy się na różne sposoby po prostu ich chronić. Okolice Laredo są bardzo niebezpieczne z powodu przestępczości i przemytu narkotyków”.

Krzyże upamiętniające ofiary nielegalnego przekraczania granicy USA. fot. CORBIS

Mury, bariery, monitoring oraz różne najdoskonalsze technologicznie czujniki niewiele jednak mogą zdziałać wobec tak ogromnej fali Latynosów, którzy próbują za wszelką cenę dostać się do Stanów Zjednoczonych przez południową granicę z Meksykiem. Przypuszcza się, że w Stanach Zjednoczonych przebywa obecnie około 12 milionów nielegalnych emigrantów. Jeśli wszyscy oni byliby zmuszeni do opuszczenia Stanów Zjednoczonych, prawdopodobnie w ciągu jednego dnia stanęłaby cała amerykańska gospodarka.

Bezpieczeństwo i zrozumienie

Świadomy powagi sytuacji jest Bill Hammond, prezes Texas Association of Business (Teksaskie Stowarzyszenie Biznesu), które reprezentuje 140 tysięcy zakładów pracy. „W stanie Teksas – wyjaśnia nam w swoim biurze w Houston – pilnie potrzebujemy legalnych pracowników w rolnictwie, w budownictwie i sektorze usług”.

Czy istnieje zatem sposób na uregulowanie przypływu imigrantów? Zdaniem Billa Hammonda, stawianie muru wzdłuż granicy jest tylko niepotrzebnym wydatkiem Stanów Zjednoczonych i policzkiem dla Meksyku. „Wielu nielegalnych emigrantów przybywa przecież do Stanów Zjednoczonych także przez granicę z Kanadą”. Zdaniem prezesa Texas Association of Business, ważniejsze jest w tej chwili uregulowanie statusu prawnego tych nielegalnych emigrantów, którzy w Stanach Zjednoczonych od dawna pracują i mieszkają.

Na temat imigracji podobne zdanie mają wszyscy główni kandydaci do fotela prezydenckiego, niezależnie od opcji politycznej. Dla Baracka Obamy i Johna MacCaina sprawą priorytetową jest bezpieczeństwo granic. Jednocześnie wszyscy podkreślają potrzebę wyczucia i zrozumienia sytuacji milionów nielegalnych robotników, którzy już od dawna przebywają na terytorium USA.

Podobnie uważają przedstawiciele Kościoła katolickiego w USA. „Oczywiście, że ci, którzy dostali się do Stanów Zjednoczonych nielegalnie, złamali istniejące prawo” – stwierdza biskup Laredo, James Tamayo, ale uczynili tak dlatego, „że walczą o przeżycie, o utrzymanie swoich rodzin”. Zdaniem biskupa Tamayo, trzeba uszanować fakt, że nielegalni emigranci pracują bardzo ciężko, a ich praca podnosi potencjał gospodarczy Stanów Zjednoczonych.

Tłumaczenie: Krzysztof Łapiński