Fot. Karen McMillan

Mieszkam w młodym kraju, położonym na pełnym życia Południowym Pacyfiku, oddalonym od Polski dokładnie o połowę ziemskiego globu. Nowa Zelandia jest chyba najbardziej znana ze względu na spokojny styl życia i swoje piękne krajobrazy – które można było podziwiać choćby w filmowej adaptacji „Władcy Pierścieni”.

W przeciwieństwie do Polski, wrzesień w Nowej Zelandii jest czasem wiosennego odrodzenia. To wtedy kwitną żonkile i to wtedy w kraju, w którym jest 40 milionów owiec, rodzą się jagnięta. Mój kraj ma 15 tysięcy kilometrów wybrzeża, codziennie wizyty na plażach nie są więc niczym nadzwyczajnym, a rozkoszowanie się lampką białego nowozelandzkiego wina czy też grillowanie w ogrodzie są naturalną częścią życia mieszkańców wyspy o tej porze roku.

Mały Kraj

Polska jest wielkim krajem o bogatej historii, Nowa Zelandia zaś to kraj mały, zamieszkany zaledwie od tysiąca lat przez rdzenny lud Maorysów. Można powiedzieć, że jest to także jeden z najbardziej geograficznie odizolowanych narodów na świecie. Nie dzieli granic z innymi państwami, co może wydawać się dziwne Polakom, których kraj sąsiaduje aż z siedmioma innymi.

W zeszłym roku miałam okazję odwiedzić Polskę po raz pierwszy i byłam pod wrażeniem jej naturalnego piękna i przyjaznego nastawienia ludzi. W Nowej Zelandii mieszkam w Auckland, niedaleko malowniczej Wyspy Rangitoto, która powstała w wyniku erupcji wulkanu około 700 lat temu – co pewnie w Polsce nie robi wrażenia, gdyż może się pochwalić znacznie starszymi budynkami!

Jezioro wiosną na południu Nowej Zelandii. fot. Nigel Longstaff

Jesteśmy Kiwi

„Ląd Długiej Białej Chmury” – tak rdzenni Maorysi opisują Nową Zelandię, położoną na dwóch długich i wąskich wyspach. Kraj, który kiedyś zamieszkali jako pierwsi, jest dziś tyglem (niewielkim, bo liczącym 4 miliony ludzi), w którym większość mieszkańców pochodzi z innych krajów.

Jestem trzecim pokoleniem „Kiwi” (to sympatyczne określenie Nowozelandczyka, wzięte od nazwy tutejszego ptaka lub owocu), ale mój ojciec jest Irlandczykiem, a ze strony matki płynie we mnie duńska krew. Polacy, których poznałam w Nowej Zelandii, co prawda nazywają siebie „Kiwi”, ale jednocześnie mówią, że są Polakami, ponieważ są niezwykle dumni ze swojego pochodzenia i tradycji.

Historia Polaków w Nowej Zelandii sięga 1772 roku, kiedy to z kapitanem Jamesem Cookiem w jego drugiej wyprawie do Nowej Zelandii przybyło dwóch polskich botaników: Jan Rajnold Foster i jego syn Jan Jerzy Adam Foster. Następnym Polakiem, który postawił swoją stopę na ziemi nowozelandzkiej, był Edmund Strzelecki. Spędził on trzy miesiące w Hokianga i w Bay of Islands. Po traktacie w Waitangi w 1840 roku, na mocy którego zrodziła się państwowość nowozelandzka, osiedliła się tutaj w 1843 roku rodzina Subritzkich, którą uważa się za pierwszą polską rodzinę w Nowej Zelandii. Od tego czasu emigranci z Polski przybywali do naszych wybrzeży w kilku falach.

Pierwsza, główna fala miała miejsce w 1870 roku, kiedy to polskie rodziny korzystały z azylu udzielanego im przez Nową Zelandię. To byli pionierzy, którzy ścinali busz, osuszali bagna i budowali drogi, wnosząc swój wkład w rozwój tutejszego rolnictwa.

Winnice to charakterystyczny element wiosennego pejzażu. fot. Nigel Longstaff

Druga fala emigracji miała miejsce podczas II wojny światowej. Po deportacji do Związku Radzieckiego oraz niewolniczej pracy na Syberii, w 1944 roku przybyła z Persji do Nowej Zelandii grupa 734 dzieci i 103 dorosłych. Biorąc pod uwagę ich ewentualny powrót do ojczyzny, zorganizowano dla nich obóz nazwany „Małą Polską”, w którym dzieci uczyły się języka polskiego i historii swojego kraju. Wiele z tych dzieci zostało później na stałe w Nowej Zelandii. Po wojnie osiedlili się tu również weterani wojenni i uchodźcy.

Życie Polonii

W dzisiejszej Nowej Zelandii polska społeczność jest niewielka, lecz aktywna. Według spisu ludności, około 2000 mieszkańców Nowej Zelandii urodziło się w Polsce, ale jeszcze więcej jest tych o polskich korzeniach, urodzonych już w Nowej Zelandii.

Mimo pełnej integracji, Polacy pielęgnują własne pochodzenie. Mnóstwo jest polskich stowarzyszeń, a nauka języka polskiego jest wspierana przez Uniwersytet w Auckland oraz Polish Heritage Trust (Fundacja „Polskie Dziedzictwo Kulturalne w Nowej Zelandii”, będącą sponsorem muzeum i biblioteki, przybliżających historię Polski, jej osiągnięcia i wkład w światowe dziedzictwo kulturalne).

Tłumaczenie: Martyna Przybysz