Panie i panowie, dbajcie o siebie! Nie od przypadku do przypadku, lecz regularnie kontrolujcie stan własnego organizmu. Temu służą badania profilaktyczne. Lepiej zapobiegać chorobom, niż je leczyć.
Podstawowe badania kontrolne nie są drogie i nie wymagają specjalnego przygotowywania się. W wielu laboratoriach medycznych proponuje się specjalne zestawy badań diagnostycznych dla poszczególnych grup wiekowych i płci. Warto z nich korzystać, bo przy jednym pobraniu krwi otrzymujemy komplet wyników, które mogą dać odpowiedź na pytanie, dlaczego na przykład nie mamy apetytu, cierpimy na bezsenność lub zbyt szybko przybieramy na wadze. Ale także wtedy, gdy nic nam nie dolega, warto co jakiś czas zafundować sobie taki „osobisty przegląd techniczny”. Zwykle jest to koszt około 100-130 zł.
Co się kryje w kropli krwi
Uzyskane wyniki zawsze muszą być ocenione przez lekarza w odniesieniu do norm, które podaje pracownia analityczna wykonująca badanie. Poza tym tylko lekarz może odnieść je do ogólnego stanu naszego zdrowia, wieku i stylu życia czy też wcześniej przebytych chorób. Ale warto wiedzieć, w jakim celu wykonuje się poszczególne badania.
OB (odczyn Biernackiego)
Do badania trzeba być na czczo. Ocenie poddawana jest szybkość opadania krwinek w osoczu krwi w ciągu jednej godziny. Norma dla pań do 60. roku życia wynosi poniżej 12 mm/godz., dla panów do 60. roku życia poniżej 8 mm/godz. Podwyższenie wartości ponad normę pozwala rozpoznać stan zapalny, zapalenie stawów, niedokrwistość, nadczynność lub niedoczynność tarczycy oraz ciążę. Obniżenie wartości może sugerować alergię lub niewydolność krążenia.
Morfologia
Podstawowe badanie diagnostyczne, które bardzo wiele mówi o naszym zdrowiu. Do laboratorium trzeba zgłosić się na czczo. Wynik morfologii zawiera szczegółowe dane, które dość trudno interpretować bez używania terminologii medycznej. Dlatego podajemy normy dla powszechnie znanych wartości. Krwinki czerwone (RBC): kobiety – 4,2-5,4 mln/mm³, mężczyźni 4,7-6,1 mln/mm³. Krwinki białe (WBC): dla wszystkich – 4500 do 10 000/mm³. HGB, czyli hemoglobina, która wiąże tlen i nadaje krwi czerwony kolor – 12-17 g/dl.
Z wizytą u dentysty
Badanie stomatologiczne ozwala na wczesne wykrycie zmian próchniczych oraz chorób dziąseł. Stomatolog dokładnie ogląda każdy ząb, kieszonki dziąsłowe, przestrzenie międzyzębowe i dziąsła. W zależności od rozpoznania zleca dalsze badania (np. rentgen zębów) albo usuwa chory ząb. Zaniedbanie wizyt u dentysty odbije się nie tylko na naszym wyglądzie, ale także zdrowiu. Bakterie znajdujące się w zębach zaatakowanych przez próchnicę mogą doprowadzić do rozwoju chorób serca oraz stawów.
Rentgen klatki piersiowej
Celem badania jest wykrycie
zmian gruźliczych, nowotworowych, zapalnych, rozedmowych w płucach lub
zmian wielkości, położenia albo rodzaju sylwetki serca. Pacjent staje
między aparatem rentgenowskim a błoną rentgenowską. W chwili, gdy
promieniowanie przechodzi przez ciało, różne tkanki pochłaniają różne
jego dawki. Tkanki najsłabiej wchłaniające promienie (na przykład
płuca) widać na kliszy w postaci czarnych miejsc. Odstępstwa od tej
czerni radiolog interpretuje i stawia wstępną diagnozę. Do zwykłago
prześwietlenia nie trzeba się specjalnie przygotowywać.
Badania profilaktyczne zalecane przez specjalistów
Od 19 do 29 lat
Wszyscy:
◗ Cukier we krwi – raz w roku.
◗ Rentgen klatki piersiowej – co 2 lata (palacze co roku).
◗ Wizyta u dentysty – co najmniej raz w roku.
◗ Morfologia krwi i OB – raz w roku.
◗ Badanie ogólne moczu – raz w roku.
◗ Pomiar ciśnienia krwi – podczas każdej wizyty u lekarza.
◗ Poziom cholesterolu – raz na 5 lat.
◗ Badanie wzroku – osoby noszące okulary co roku, chorzy na cukrzycę – 2 razy w roku.
Kobiety:
◗ Zażywające leki hormonalne, np. z powodu zaburzeń pracy tarczycy – raz w roku pomiar poziomu cholesterolu.
◗ Zagrożone nowotworami (z grupy podwyższonego ryzyka) – USG piersi co 6 miesięcy.
◗ Badanie podstawowe u ginekologa i cytologiczne – co najmniej raz w roku.
◗ Samobadanie piersi – raz w miesiącu.
Mężczyźni:
◗ Samobadanie jąder – raz na pół roku.
Od 30 do 39 lat
Wszyscy:
◗ Pomiar ciśnienia krwi – raz w roku.
◗ Pomiar poziomu cholesterolu – raz na 5 lat.
◗ Oznaczenie poziomu cukru we krwi – raz w roku.
◗ Morfologia, OB i ogólne badanie moczu – raz w roku.
◗ Rentgen klatki piersiowej – co 2 lata pełen obraz (palacze – co roku).
◗ Kontrola słuchu – co 5 lat.
◗ Kolonoskopia – co 5 lat.
◗ Badanie wzroku – osoby noszące okulary raz w roku, chorzy na cukrzycę – 2 razy w roku.
◗ Wizyta u dentysty – co najmniej raz na rok.
Kobiety:
◗ Cytologia i badanie ginekologiczne – raz w roku.
◗ USG piersi – raz w roku.
◗ Mammografia – po raz pierwszy w wieku 35 lat.
◗ Samobadanie piersi – raz w miesiącu.
Mężczyźni:
◗ Samobadanie jąder – raz na pół roku.
◗ EKG – raz w roku (przy zagrożeniu chorobą wieńcową).
Badanie ginekologiczne
Pozwala na wykrycie stanów zapalnych, nieprawidłowości w budowie macicy i ewentualnych torbieli jajników.
Cytologia
Bardzo ważne badanie. Umożliwia rozpoznanie choroby nowotworowej lub zmian, jakie mogą do niej prowadzić. Powinno się je wykonywać w pierwszej połowie cyklu.
Ultrasonografia dopochwowa
Ujawnia nieprawidłowości w budowie narządów rodnych, zmiany powstałe w wyniku przebytych stanów zapalnych, np. przewężenia w jajowodach, a także mięśniaki macicy czy raka jajnika.
USG piersi
Pozwala na wykrycie wszelkich guzków (nawet wielkości 2-3 mm) i innych zmian w piersiach, których nie można wykryć podczas samobadania. Za pomocą USG można np. ustalić, czy zmiana w piersi jest łagodna (torbiel, tłuszczak), czy jest to guz, który trzeba dalej badać, ewentualnie usunąć.
Mammografia
Wykonywana regularnie pozwala na rozpoznanie zmian nowotworowych (nawet o średnicy 2,5 mm) w piersiach.
