fot. CORBIS

Pismo Święte jest skierowane do wszystkich pokoleń bez wyjątku. W opowieściach biblijnych możemy odkryć przede wszystkim wielką miłość Stwórcy, który ustanowił rodzinę i ją pobłogosławił.

Obraz rodziny w Biblii

Pismo Święte ukazuje ideał trwałego małżeństwa kobiety i mężczyzny. Pierwotna, typowa rodzina żydowska miała charakter patriarchalny i nazywało się ją najczęściej „domem ojcowskim”. To mąż był jej głową, a łączyła ją wspólnota krwi i zamieszkania. Liczna rodzina była powodem dumy, ponieważ dzieci były znakiem Bożej opieki i błogosławieństwa. Posiadanie potomstwa było najważniejszym obowiązkiem każdego Żyda. Dlatego ludzie, którzy nie mogli mieć dzieci, często spotykali się z pogardą i odrzuceniem. W starożytności również niewolnicy stanowili część rodziny.

Utrwalony w Starym Testamencie model rodziny uległ zmianie pod wpływem nauczania Jezusa Chrystusa. Syn Boży dowartościował rolę kobiety i przyznał jej prawa, których w epoce Starego Testamentu kobietom odmawiano. Jezus wyraźnie bronił nierozerwalności małżeństwa. Najdoskonalszym wzorem, ukazanym na kartach Pisma Świętego, jest Święta Rodzina z Nazaretu, w której dorastał Syn Boży.

Jest jeszcze jedna nowość. Jezus, wbrew zwyczajom, wiele uwagi poświęcał dzieciom. Wskazywał na dziecko jako wzór spontanicznej i ufnej postawy. Same dzieci zachęcał do posłuszeństwa i szacunku wobec rodziców, co jest podstawą właściwych relacji z innymi ludźmi.

Biblia dla każdego

Chociaż Pismo Święte zostało spisane w starożytności, to jednak jest skierowane do wszystkich ludzi wszystkich czasów – także nam współczesnych. Każdy może znaleźć w nim treści, które są odpowiednie do jego życia, poziomu wykształcenia i potrzeb.

Kościół na wszelkie sposoby stara się ułatwić lekturę Pisma Świętego – zaczynając od okresu dzieciństwa, niezwykle istotnego w procesie kształtowania człowieka. Rodzice mogą ofiarować swoim pociechom książki, które w najprostszy, zrozumiały dla dzieci sposób przekazują tekst biblijny i przedstawiają wybrane historie, wzbogacone ilustracjami. Tego typu publikacje pomagają najmłodszym w poznaniu i zrozumieniu podstawowych prawd biblijnych, a przy tym przygotowują je do dojrzałej i samodzielnej lektury całej Biblii.

Pismo Święte jest księgą, którą powinni czytać ludzie młodzi, którzy szukają zrozumienia, akceptacji i miłości. Przez lekturę Biblii mogą odkryć źródło miłości – Boga – i wzorując się na Nim, mogą uczyć się odpowiedzialnej miłości. Czytanie Pisma Świętego to także ogromna pomoc w kształtowaniu wiary, która dzięki słowu Bożemu staje się bardziej dojrzała, lepiej rozumiana i głębiej przeżywana. Jak pokazują prowadzone przez socjologów badania, młodzi szukają radykalizmu i razi ich to wszystko, co jest nieokreślone i niewyraźne. W Piśmie Świętym mogą zatem znaleźć część samych siebie i dzięki temu kształtować swój duchowy kręgosłup, aby potem nie zagubić się w świecie proponującym im różne postawy, nie zawsze dobre.

Pisma Świętego nie powinno także zabraknąć u dorosłych, których życie jest już ułożone, pełne obowiązków, troski o rodzinę i właściwe wychowanie dzieci. Biblia uczy przede wszystkim właściwego korzystania z wolności, a także odpowiedzialnego traktowania samych siebie i innych ludzi, szczególnie połączonych więzami rodzinnymi. Lektura Pisma Świętego pozwala na chwile refleksji, głębokiego spojrzenia na to wszystko, co się dzieje w życiu człowieka. Zestawienie własnej postawy ze słowem Bożym daje okazję do rzetelnej oceny własnego postępowania, przeżywanych relacji i sposobu myślenia, dzięki czemu umożliwia podejmowanie właściwych wyborów.

Po Biblię powinni sięgać też ludzie starsi. Spojrzenie przez jej pryzmat na to wszystko, co dokonało się w ich życiu, daje dodatkowo wielką mądrość, którą będą mogli się dzielić z młodszymi członkami swoich rodzin.

Skuteczny wychowawca

Zadaniem rodziców jest troska o dobre wychowanie dzieci i jak najlepsza opieka nad domem. Będzie to możliwe, kiedy stałym punktem odniesienia będzie dla rodziny właśnie Pismo Święte. Kto decyduje się na przyjęcie Bożych wymagań, decyduje się również na wierność tym zasadom. Jeżeli słowo Boże stanie się fundamentem, wówczas człowiek może walczyć i zwyciężać jego mocą. To jest klucz do szczęścia życia małżeńskiego i rodzinnego. Wierność lekturze Pisma Świętego pozwoli więc pokonać pokusę rozdzielania wiary od życia codziennego.

Pismo Święte nie jest jedynie historycznym zapisem tego, co działo się kiedyś, ale jest dziełem, które realizuje się nieustannie. Bóg wychowuje człowieka, aby był wierny Bożemu prawu. Po grzechu pierworodnym grozi człowiekowi ciągłe niebezpieczeństwo egoizmu, który prowadzi do przekonania o samowystarczalności i w konsekwencji do odrzucenia Boga.

Wykorzystując Biblię w procesie wychowawczym, nie można traktować jej jako magicznego środka do rozwiązywania problemów. Lektura Pisma Świętego tylko wtedy działa wychowawczo i formuje człowieka, gdy odbywa się systematycznie, w atmosferze wiary i modlitwy. Ważne jest, aby dzieci poznawały słowo Boże wraz z rodzicami. W ten sposób poprzez przykład starszych powstaje odpowiedni klimat do wychowania religijnego i dzięki temu dzieci przywiązują się zarówno do wartości ukazanych w Biblii, jak i do zwyczajnych praktyk religijnych.

Święty Paweł Apostoł tak tłumaczył znaczenie Biblii: „Każde Pismo przez Boga natchnione jest pożyteczne do nauczania, upominania, poprawiania, wychowywania w sprawiedliwości, tak aby człowiek Boży był doskonały, zdolny do każdego dobrego czynu” (Drugi List do Tymoteusza, rozdział 3, wersety 16-17).

Dariusz Kowalski fot. Reporter

O roli Pisma Świętego w życiu swojej rodziny opowiada aktor Dariusz Kowalski (zyskał popularność w serialu telewizyjny Plebania, w którym zagrał rolę Janusza Tracza).

Jaką rolę odgrywa Biblia w Waszej rodzinie?
Ciągle nam przypomina i na nowo uświadamia, kto w naszej rodzinie jest Głową, Ojcem, kto ma decydujący głos, z czyim zdaniem należy się liczyć najbardziej. To podstawowa wartość, bez której trudno nam sobie wyobrazić nasze codzienne życie i zawodowe, i rodzinne.

W jaki sposób jako rodzina korzystacie z niej na co dzień?
Każde z nas ma swój egzemplarz. Oprócz tego Biblia leży w domu w najbardziej eksponowanym miejscu, tam, gdzie kiedyś stał telewizor. Dużo pracuję poza domem i często z żoną wysyłamy sobie SMS-y z wersami z Biblii, które uderzają nas w szczególny sposób danego dnia.

W czym pomaga Wam w życiu rodzinnym lektura Biblii?
Biblia pokazuje nam drogi Boga. Pomaga nam rozpoznać Jego wolę w naszym życiu. I nie zapomnieć, że jesteśmy Jego kochanymi dziećmi! Wszyscy, także my – rodzice. Śmiało mogę  powiedzieć, że bez częstego kontaktu z Biblią zapomniałbym, co to znaczy i na czym polega bycie chrześcijaninem.

Piękna, prawdziwa, ale trudna

Rozmowa z Lucą Diotallevi socjologiem, jednym z koordynatorów badań nad lekturą Pisma Świętego w różnych częściach świata.

◗ W których krajach najczęściej czyta się Pismo Święte?

W Stanach Zjednoczonych. 75% Amerykanów przeczytało przynajmniej fragment w ciągu ubiegłego roku. Na przykład w Polsce 43%. Ale duża część Amerykanów to protestanci, czyli ludzie bardziej zżyci z Biblią niż społeczeństwa katolickie.

◗ Czy to znaczy, że dla katolików Biblia jest mniej ważna?

Poziom znajomości Biblii jest jednym ze skutków procesu laicyzacji społeczeństw europejskich. Chociaż Polacy wypadają w badaniach dobrze: 59% badanych uważa Biblię za tekst realny i wiarygodny. W Hiszpanii na przykład wskaźnik ten wynosi jedynie 39%, a we Francji i Holandii 35%. To oznacza, że w krajach, gdzie Kościół doświadcza kryzysu związanego z osłabieniem praktyk religijnych, maleje także znajomość Biblii. Badania pokazują wyraźnie, że Biblia nie jest ludziom obojętna i że w mniejszym lub większym stopniu ciągle jest czytana. Z tego co wiem, tylko w Polsce sprzedaje się rocznie 200 tysięcy egzemplarzy Pisma Świętego.

◗ Jak dziś ludzie posługują się Biblią?

We Włoszech, Hiszpanii i Niemczech nie jest ona pomocą w modlitwie, w odróżnieniu od Stanów Zjednoczonych i Polski, gdzie ludzie modlą się Pismem Świętym. Wyniki badań są jednak zadowalające, ponieważ pokazują, że Biblię można włączyć do modlitwy osobistej.

◗ Jest jednak pewien problem z dobrym zrozumieniem Pisma Świętego…

To prawda. O ile z dostępem do tekstu Biblii nie ma problemu, o tyle z jej rozumieniem nie jest już tak dobrze. Wielu twierdzi, że prezentuje ważne wartości, ale są one zbyt trudne, zbyt wyidealizowane, żeby mogły być wprowadzone we współczesne życie. Na przykład 59% Polaków chce, aby dzieci i młodzież miały w szkole zajęcia, na których będą mogły poznawać Pismo Święte. W wielu ruchach i wspólnotach kładzie się nacisk na modlitwę słowem Bożym. Księża są uczeni w seminariach, jak przygotowywać homilie, aby tłumaczyć aktualne problemy na podstawie Biblii. Na rynku księgarskim stale pojawiają się publikacje, które służą pomocą w zgłębianiu Pisma Świętego.

◗ Dlaczego pytaliście o to, czy zdarzyło się badanym dać w prezencie Biblię?

Chcieliśmy zobaczyć, jaka jest relacja ludzi do Biblii jako księgi w sensie także fizycznym. Amerykanie bardzo często dają Pismo Święte w prezencie. Europejczycy czynią tak raczej rzadko. To też powinno skłaniać do refleksji.

Rozmawiał: Alberto Bobbio © Famiglia Cristiana Tłumaczył: Marcin Romanowski SSP

Biblia to od tysięcy lat święta księga judaizmu i chrześcijaństwa. Czytają ją miliony ludzi na całym świecie. Czy jednak jest to dla nich tekst święty? Oto wybrane wyniki badań przeprowadzonych przez GfK Group w listopadzie 2007 roku na zlecenie Katolickiej Federacji Biblijnej w 8 krajach Europy i w Stanach Zjednoczonych.

Czy ma Pani/Pan w domu Pismo Święte? (odowiedzi Tak w %) 

Czy w czasie ostatniego roku zdarzyło się Panu/Pani czytać fragmet Biblii (odpowiedzi Tak w %)

Czy modli się Pan/Pani, czytając Pismo Święte? (odpowiedzi TAK w %)

Słuchać i rozumieć Pismo Święte

Bogusław Zeman SSP fot. Adam Szczygieł SSP

Owocne korzystanie z nauczania Chrystusa i z całego Pisma Świętego zależy od umiejętności słuchania i rozumienia tego, co zostało tam utrwalone.

Słuchać to znaczy nie tylko poznać treść konkretnego fragmentu Pisma Świętego, ale także sprawić, aby została ona przemyślana i odniesiona do własnego życia. To trudna sztuka, zwłaszcza jeśli chodzi o te teksty Pisma Świętego, które dobrze znamy. Jak skupić uwagę na tyle, aby „stare” teksty znów przemówiły?

Dużą pomocą może okazać się sięgnięcie po nowy przekład. Te same fragmenty „wypowiedziane” na nowo potrafią zaskoczyć, a czasem nawet zburzyć „święty spokój”, zbudowany na przyzwyczajeniu do ich tradycyjnego brzmienia. Opublikowanie tzw. Biblii paulistów, najnowszego przekładu Pisma Świętego z języków oryginalnych, jest zaproszeniem do takiej właśnie lektury: odkrywczej, zadziwiającej i zmuszającej do myślenia.

Rozumieć, czyli właściwie interpretować. Właściwa interpretacja dotyczy dwóch wymiarów. Pierwszym jest zgodność z nauczaniem Kościoła. Niełatwa to sprawa, zwłaszcza gdy nie jest się teologiem z wykształcenia. Drugi wymiar to osobisty rozwój chrześcijanina, do którego Bóg przemawia słowami Pisma Świętego i zachęca do przemiany życia. W podjęciu tych wyzwań również przyda się pomoc. Czytelnik Biblii paulistów znajdzie ją w komentarzu, który wyjaśnia w przystępny sposób treść biblijną i dzięki temu przybliża podstawowe znaczenie poszczególnych fragmentów. Zgodność z nauczaniem Kościoła gwarantuje imprimatur, czyli zgoda władz kościelnych na tę publikację.

Pomoc w postaci nowego przekładu Pisma Świętego i komentarza nie działa jednak automatycznie. Aby owoc był jak najlepszy, czytelnik musi przyjąć postawę aktywną: rozważać podane treści, głęboko je przyjmować i kształtować własne życie zgodnie z nimi.

Bogusław Zeman SSP redaktor naczelny nowego przekładu Pisma Świętego, tzw. Biblii paulistów.